Υποχρεώσεις παραγωγών για το πριμ βάμβακος περιόδου 2019/2020
12 Σεπτεμβρίου 2019
Κλιματική αλλαγή και ελαιοκαλλιέργεια: Η λύση βρίσκεται και στα δικά μας χέρια
26 Σεπτεμβρίου 2019

Υδροπονική καλλιέργεια: Μια σύντομη προσέγγιση

υδροπονική καλλιέργεια

 

Η υδροπονική καλλιέργεια έχει τις ρίζες της βαθιά μέσα στο χρόνο, στις Μεσογειακές χώρες. Ωστόσο η επέκταση της στην Ελλάδα συντελείται με σημαντικά αργούς ρυθμούς. Η έκταση εφαρμογής της εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 1.500 στρέμματα σε ένα σύνολο θερμοκηπιακών καλλιεργειών που προσεγγίζει περίπου τα 55.000 στρέμματα. Ο κυριότερος τομέας εφαρμογής της είναι τα οπωροκηπευτικά και δευτερευόντως τα δρεπτά άνθη. Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται πρωτοβουλίες και για την εφαρμογή της στην παραγωγή ζωοτροφών.

Τι ακριβώς όμως είναι η υδροπονική καλλιέργεια με απλά λόγια; Ποια είναι τα βασικά συστήματα και  ποια τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματά της;

Πρόκειται για μια τεχνολογικά εξελιγμένη μέθοδο γεωργικής παραγωγής, όπου η χρησιμοποίηση της επιστημονικής γνώσης και της τεχνολογίας δίνουν νέες διαστάσεις στις δυνατότητες της γεωργικής παραγωγής. Η βασική αρχή της υδροπονίας είναι η καλλιέργεια φυτών απουσία του φυσικού εδάφους, είτε πάνω σε αδρανή υποστρώματα είτε σε θρεπτικά διαλύματα.

Διακρίνονται δύο τύποι υδροπονικών συστημάτων, τα κλειστά και τα ανοιχτά. Στα κλειστά συστήματα το θρεπτικό διάλυμα οδηγείται με το σύστημα άρδευσης στα φυτά και αυτό που στραγγίζει από το περιβάλλον της ρίζας τους οδηγείται πίσω στη δεξαμενή, διορθώνεται και επαναχρησιμοποιείται. Στα ανοικτά συστήματα το θρεπτικό διάλυμα που στραγγίζει μετά την τροφοδοσία των φυτών απορρίπτεται.

Επίσης, ανάλογα με το είδος του υποστρώματος (δηλαδή το μέσο στο οποίο αναπτύσσεται το ριζικό σύστημα των φυτών), η υδροπονία ταξινομείται σε καθαρή υδροπονία και στην καλλιέργεια με υπόστρωμα. Στην καθαρή υδροπονία ολόκληρο το ριζικό σύστημα του φυτού του βρίσκεται στο νερό το οποίο είναι εμπλουτισμένο με θρεπτικά στοιχεία. Στην υδροπονική καλλιέργεια σε υπόστρωμα χρησιμοποιείται ένα αδρανές υλικό, οπού σπέρνεται ο σπόρος ή τοποθετείται το νεαρό φυτό. Το ριζικό σύστημα του φυτού αναπτύσσεται μέσα στο υπόστρωμα και μέσα από αυτό περνά το νερό με τα θρεπτικά στοιχεία. Το υπόστρωμα μπορεί να είναι κάποιο ανόργανο υλικό (π.χ. περλίτης, χαλίκι, άμμος) ή οργανικό υλικό (ροκανίδι ξύλου, φλοιός δέντρων, τύρφη κ.λπ ).

 

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της υδροπονικής καλλιέργειας

 

Πλεονεκτήματα

1) Παρέχει τη δυνατότητα να καλλιεργηθούν φυτά σε περιοχές όπου τα εδάφη δεν είναι κατάλληλα για καλλιέργεια.

2) Τα φυτά απαλλάσσονται από τις ασθένειες εδάφους και επιπλέον δεν υφίσταται ανάγκη για απολύμανση, το κόστος της οποίας είναι σημαντικό.

3) Δεν υφίσταται ανάγκη για καταπολέμηση ζιζανίων και διαφόρων άλλων παρασίτων κάτι που συμβάλλει στη μείωση του κόστους παραγωγής.

4) Περιορίζονται οι χειρωνακτικές εργασίες που απαιτούνται κατά την καλλιέργεια, όπως άρδευση, καλλιέργεια του εδάφους, κ.α.

5) Δύναται να επιτευχθούν μεγαλύτερες αποδόσεις και βελτιώνεται η ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων.

6) Η καλλιέργεια των φυτών πραγματοποιείται σε ένα εξαιρετικά ελεγχόμενο περιβάλλον (π.χ. ελέγχεται το περιβάλλον της ρίζας, χρόνος άρδευσης και λίπανσης κλπ.).

7) Επιτυγχάνεται εξοικονόμηση νερού και θρεπτικών στοιχείων, γιατί περιορίζονται οι απώλειες από επιφανειακές διαρροές και τη βαθιά διείσδυση του νερού στο έδαφος.

8) Αποφεύγεται η ρύπανση του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα από τα υπολείμματα λιπασμάτων, ιδιαίτερα στα κλειστά συστήματα.

9) Η θρέψη των φυτών είναι ακριβής και τα θρεπτικά συστατικά βρίσκονται σε μορφή που απορροφώνται εύκολα από τα φυτά.

 

Μειονεκτήματα

1) Το αρχικό κόστος εγκατάστασης είναι υψηλό και επιπλέον απαιτούνται αυξημένες τεχνικές ικανότητες για την εγκατάσταση.

2) Απαιτείται προηγμένη τεχνολογία.

3) Αν τα φυτά προσβληθούν από κάποια ασθένεια των ριζών ή νηματώδεις τότε η εξάπλωση πραγματοποιείται γρήγορα ιδίως στα κλειστά συστήματα.

4) Είναι σχετικά ευαίσθητα συστήματα, χωρίς μεγάλες ανοχές λαθών.

5) Για ένα καλό αποτέλεσμα απαιτούνται πολύ καλές γνώσεις του παραγωγού-καλλιεργητή.

6) Η προσαρμογή για κάποιες ποικιλίες φυτών στις συνθήκες της υδροπονίας απαιτούν έρευνα.

7) Τα φυτά αντιδρούν γρήγορα όταν υπάρχει διακύμανση στη θρέψη. Για το λόγο αυτό απαιτείται καθημερινή παρακολούθηση της καλλιέργειας αλλά και της σύνθεσης του θρεπτικού διαλύματος.

 

Τα παραπάνω αποτελούν μια σύντομη προσέγγιση του θέματος της υδροπονικής καλλιέργειας. Για περισσότερες και αναλυτικές πληροφορίες μπορείτε να δείτε το συνημμένο Εγχειρίδιο που έχει συνταχθεί από τον Κυπριακό Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών.